Tọa đàm kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ
Sáng ngày 8-1-2014, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức buổi tọa đàm kỷ niệm 100 năm ngày sinh (19-1-1914 – 19-1-2014) Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ - nguyên Bí thư Ðảng đoàn, Tổng Thư ký Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam, Ủy viên Ban Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, người trí thức yêu nước, nhà cách mạng trung kiên, người con ưu tú của quê hương Thừa Thiên Huế.

Đến dự buổi tọa đàm có các đồng chí: Trần Thanh Bình - Phó Bí thư thường trực tỉnh ủy; Ngô Hòa - Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh;  Trần Phùng - Chủ tịch UBMTQ tỉnh, Hồ Viết Bá – Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy TTH, ông Tôn Thất Viễn Bào – TM Hội đồng Trị sự Nguyễn Phước tộc, lãnh đạo Thành phố Huế, Thị xã Hương Thủy -, xã Thủy Vân; các vị học giả, trí thức và đại diện gia đình, họ tộc của Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ từ TP HCM, Thủ đô Hà Nội và Huế đã về dự.

Tọa đàm nhằm tôn vinh, khẳng định công lao cũng như những cống hiến xuất sắc của cố Giáo sư đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Đồng thời, tiếp tục bổ sung tư liệu toàn diện hơn về thân thế, sự nghiệp, quá trình tham gia hoạt động cách mạng của ông.

 Khung cảnh buổi tọa đàm

Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ sinh ra trong một gia đình thuộc Hoàng tộc Nguyễn tại làng Vân Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế. Từ nhỏ, ông đã nỗ lực học tập và phấn đấu vươn lên trở thành một học giả uyên thâm trên nhiều lĩnh vực ngoại ngữ, văn học, giáo dục, sử học.v.v.

Ông từng dạy học tại Trường Khải Định (tức trường Quốc học Huế), Với vị thế của thầy giáo, ông truyền bá tinh thần dân tộc, yêu nước cho giới học sinh, sinh viên lúc bấy giờ. Ông cũng đã cùng một số nhà yêu nước ở Huế lập ra tờ báo “Tiến Hóa”, “Ngày Mai” làm diễn đàn để đấu tranh cho cách mạng.

Chính vì có sức ảnh hưởng đối với phong trào đấu tranh của thanh niên học sinh, tri thức thời đó nên ông đã bị chính quyền Sài Gòn bắt giam nhiều lần. Năm 1955, ông bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam rồi tống xuất khỏi Huế. Ông vào Sài Gòn được mời dạy ở một trường Pháp mang tên trường Marie Curie. Mấy năm sau ông lại bị băt cho đến sau ngày chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ ông mới được thả ra.  Ông được mời dạy Đại học Văn khoa Sài Gòn, Đại học Vạn Hạnh. Đầu năm  1965, Hoa Kỳ leo thang chiến tranh ở miền Nam VN, ông cùng nhiều trí thức, Sinh viên học sinh Sài Gòn lập Mặt trân đấu tranh cho hòa bình và Dân tộc tự quyết. Phong trào bị đàn áp dữ dội. Ông cùng hai người bạn trí thức là nhà báo Phi  Bằng Cao Minh Chiếm và Bác sĩ Phạm Văm Huyến bị chính quyền Sài Gòn “tống xuất” ra miền Bắc VN.

Ra miền Bắc một thời gian, ông xin trở lại chiến khu miền Nam tiếp tục tranh đấu. Tới năm 1968, ông được cử làm Bí thư Đảng đoàn kiêm Tổng Thư ký Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam. Sau ngày thống nhất đất nước, ông được bầu làm Ủy viên Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, và công tác ở cương vị này cho đến khi qua đời vào tháng 10/1987.

Hơn 40 năm tham gia cách mạng, Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ đã một lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Với những công lao và thành tích xuất sắc với cách mạng, Giáo sư đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều Huân chương và các phần thưởng cao quý khác.

Tại buổi tọa đàm, đã có nhiều phát biểu, tham luận của các đại biểu  bày tỏ sự kính trọng, ngưỡng mộ đối với vị cố Giáo sư. Cuộc đời hoạt động cách mạng của Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ đã có nhiều đóng góp to lớn  cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân . Và ông để lại tấm gương một nhà trí thức yêu nước trọn vẹn từ trước tới sau. Phát biểu kết thúc Tọa đàm, Đồng chí Trần Thanh Bình hoan nghinh đề xuất của cuộc Tọa đàm nên chọn một con đường mới ở Thành phố Huế đặt tên Tôn Thất Dương Kỵ. Ngoài ra các cơ quan chức năng ở Thừa Thiên Huế nên đề xuất với các Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch nên có những tặng thưởng vinh danh xứng đáng đối với công lao đống góp của cố Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ.

Ngày 16-1-2014, Thành ủy TP Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế sẽ phối hợp tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cố Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ tại TP Hồ Chí Minh. 

Bùi Thanh Phùng  (Nhóm Bạn Cố đô Huế)