Xin tạ ơn người tình xứ Huế
Sau hơn hai tiếng đồng hồ, thầy Trần Văn Khê và nhạc sĩ Phạm Duy đã đưa chúng ta đi từ cõi thực mông mơ trong cõi thơ của Hàn Mặc Tử, trải qua những đau đớn đến ngất lịm, vật lộn với cơn đau và cuối cùng nương náu vào niềm tin tâm linh để hiện hữu. Qua âm nhạc, quá trình đó được diễn ra bên bờ sông Hương của thành phố Huế - thành phố được mệnh danh là đất Thần kinh (le Capital Merveilleux).

Kính thưa thầy Trần Văn Khê, kính thưa nhạc sĩ Phạm Duy – người luôn có mặt trong tình yêu của tôi,

  Kính thưa quý vị lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế, kính thưa các văn nghệ sĩ Liên hiệp Hội VHNT TTH và Nhạc  viện Huế, cùng tất cả những người yêu nhạc vùng núi Ngự sông Hương,

H.1. Tha thiết cám ơn người tình xứ Huế

  Sau hơn hai tiếng đồng hồ, thầy Trần Văn Khê và nhạc sĩ Phạm Duy đã đưa chúng ta đi từ cõi thực mông mơ trong cõi thơ của Hàn Mặc Tử, trải qua những đau đớn đến ngất lịm, vật lộn với cơn đau và cuối cùng nương náu vào niềm tin tâm linh để hiện hữu. Qua âm nhạc, quá trình đó được diễn ra bên bờ sông Hương của thành phố Huế - thành phố được mệnh danh là đất Thần kinh (le Capital Merveilleux).

  Tôi xin thay mặt cho tất cảc anh chị em Bạn Cố đô Huế gần xa cám ơn nhạc sĩ Phạm Duy, cám ơn thầy Trần Văn Khê đã không ngại tuổi 92 đã dành cho Thành phố Huế một món quà văn hóa vô cùng quý giá. Không những quý vì món quà nghệ thuật mà còn quý vì sự có mặt của nhạc sĩ và của Thầy ở tuổi 92 – Sự thể ấy người yêu nhạc ở Huế không dễ gì gặp được.

H.2.Trần Văn Khê và Phạm Duy lắng nghe

  Thầy Trần Văn Khê – người cháu ngoại của TTH, người thầy đã giúp cho sự sưu tầm, nghiên cứu, đào tạo dạy dỗ, cho nhiều thế hệ ca sĩ, nhạc sĩ, đặc biệt là ngành ca nhạc truyền thống Huế. Tất cả những hoạt động đưa âm nhạc Huế ra thế giới thời gian hơn nửa thế kỷ qua đều có sự vận động giúp đỡ của thầy Trần Văn Khê;

 Nhạc sĩ Phạm Duy, người đã gắn bó với Huế từ lúc tôi mới 8 tuổi (1944), nay tôi cũng đã 76 tuổi - quá tuổi cổ lai hy từ lâu rồi, có nghĩa là Huế đã có trong Phạm Duy đã gần 70 năm. Là một người cầm bút xứ Huế, trong hồ sơ nghiên cứu Huế của tôi, cho tôi biết nhạc sĩ Phạm Duy đã đến Huế quá nhiều lần và đã để lại cho kho tàng Tân nhạc Việt Nam nhiều nhạc phẩm quý. Tôi xin nêu một số lần nhạc sĩ Phạm Duy đến Huế sau đây:

Lần thứ 1: Vào mùa Xuân năm 1944, từ Hà Nội nhạc sĩ đến với tư cách là một ca sĩ trong Gánh Đức Huy Charlot Miều. Gánh hát dừng chân tại rạp Tân Tân trước chợ Đông Ba, Lần đó, ông có dịp gặp kịch sĩ Vũ Đức Duy, nhạc sĩ Vĩnh Phan, ông Ngũ Đại (tức hòang tử Vĩnh Trân, con trai của vua Thành Thái), nhạc sĩ Ngô Ganh, nhạc sĩ Văn Giảng, nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương,v.v. Đêm đêm các bạn đưa xuống ngủ đò và nghe các cô Bích Liễu (phu nhân của Vĩnh Phan), cô Minh Mẫn ca Huế. Lần đầu tiên nhạc sĩ Phạm Duy bắt gặp được cái đẹp trong những câu hò, câu hát của Huế, Ông phát hiện ra âm giai ngũ cung lơ lớ của Huế, Về sau ông đã vận dụng dân nhạc Huế với âm giai ngũ cung vào các ca khúc trong phần vào miền Trung của trường ca Con đường cái quan;

H.3.Người hâm mộ thơ Hàn Mặc Tử nhạc Phạm Duy.

Lần thứ 2. Sau Cách mạng Tháng 8, vào khoảng cuối tháng 10-1946, trến đường từ miền Nam ra Hà Nội, nhạc sĩ đã dừng chần tại Huế, gặp nữ ca sĩ Tuyết mới vào nghề (sau là Ngọc Cẩm phu nhân của Nguyễn Hữu Thiết), Ông đến Quán Nghệ Sĩ của ông bà Quốc Thành. Quán được họa sĩ Phạm Đăng Trí trang trí rất đẹp. Ở đây Phạm Duy cùng hát với Bùi Công Kỳ - một người bạn của nhạc sĩ Đặng Thế Phong, Gặp lại thi sĩ Lưu Trọng Lư và được mời về nhà nghe cô Tôn nữ thị Mừng (Lệ Minh) đánh đàn Tranh. Phạm Duy phổ nhạc bài thơ “Tiếng Thu” của Lưu Trọng Lư. Đêm về, nhạc sĩ được mời làm việc với các ông Tố Hữu, Hải Triều, Nguyễn Chí Thanh. Phạm Duy được mời hát ở Đài Phát thanh Huế với các bài Gươm Tráng Sĩ, Chiến sĩ vô danh, Xuất quân. Nhạc sĩ gặp Kiều Miên – một nữ sinh trường Đồng Khánh rất kiều diễm hát bài Giọt Mưa Thu rất hay. Đặc biệt nhạc sĩ gặp một người con gái đẹp trên đường Nam Giao. Nàng được xem như một Mỵ Nương ở trần thế và nhạc sĩ được làm Trương Chi, để rồi mối tình đó đã để lại cho Huế một bài hát nổi tiếng “Khối tình Trương Chi”,

Lần thứ 3. Sau ngày toàn quốc kháng chiến hơn một năm, nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong Đoàn Văn nghệ của Trung đoàn 304, Ông cùng kịch sĩ Bửu Tiến, ca sĩ Ngọc Khanh, ca sĩ Vĩnh Cường (người vừa mất cách đây mấy năm) và một số đội viên khác tình nguyện vào chiến trường Bình Trị Thiên. Khi vào chiến khu Ba Lòng, nhạc sĩ gặp các ông Hà Văn Lâu, Hoàng Trọng Khanh, Nhạc sĩ được tổ chức đưa về Đại Lược ven sông Ô Lâu ở phía bắc Huế, rồi bí mật đưa vô hát ở Cầu Ngói Thanh Toàn, có hôm lên đến vùng ven Huế ở cầu Ông Thượng thuộc làng Lại Thế sát làng Vỹ Dạ. Chuyến đi lịch sử nầy đã giúp ông sáng tác được ba bài nhạc bất hủ Bao giờ Anh lấy được đồn Tây, Bà Mẹ Gio Linh, và Về miền Trung. Nhờ ba bài nhạc nầy Phạm Duy không những được tiếng là một nhạc sĩ kháng chiến xuất sắc mà còn được “tình” của ca sĩ Thái Hằng – “bậc Á Thánh” của nhạc sĩ từ sau ngày ông đi Bình Trị Thiên về. Cảm hứng ông thu được trong chuyến đi Bình Thị Thiên năm 1948, ông dùng để sáng tác ba bài hát nêu trên, ngoài ra  Phạm Duy còn có đủ để viết các bài Tình Nghèo, Người Về, Bà Mẹ Quê, đặc biệt là bài Mười Hai Lời Ru viết về 12 bà mẹ đã bị giặc Pháp giết rất đau đớn. (Tiếc là bài nầy thất truyền);

        Lần thứ 4: Hè 1953, Một đêm Hè thơm tho gợi lên cảnh huyền ảo tuyệt vời của xứ Huế, ông viết bài "Dạ Lai Hương" để tặng hai người đẹp nổi tiếng Thu Vân và Dạ Thảo ở Huế.

 rên đây là những gì tôi biết qua tư liệu.

 Từ đầu những năm sáu mươi, như tôi đã viết trong Tự truyện từ Phú Xuân đến Huế, tôi may mắn được gần nhạc sĩ Phạm Duy trong hầu hết những lần nhạc sĩ ra Huế để giới thiệu Trường ca Con Đường Cái Quan với Sinh viên Đại học Huế, giới thiệu Dân nhạc Việt phát triển với Huế, giới thiệu Trường ca Mẹ Việt Nam, sáng tác bài Tôi còn yêu tôi cứ yêu, hát Tâm Ca, hát Tâm Phẫn Ca chống chiến tranh của Mỹ mà trong đó có một vài bài nhạc sĩ phổ thơ của Thái Luân, thơ của tôi (Bài Để Lại Cho Em, bài Nhân Danh, bài Chuyện Hai Người Lính).v.v.. cho đến năm 1966 tôi thoát ly tiếp tục con đường đấu tranh để thống nhất đất nước mà nhạc sĩ đã gieo vào lòng tôi từ sau ngày tôi được nghe Con Đường Cái Quan, Mẹ Việt Nam ở sân trường Đị học Huế.

 Với thời gian ngắn ngủi cuối buổi sinh hoạt nghệ thuật nầy không cho phép tôi trình bày hết những gì tôi biết về sự gắn bó của nhạc sĩ Phạm Duy với Huế. Và, cũng không cần phải tra cứu, những người yêu nhạc Phạm Duy ngồi phong thính phòng nầy cũng có thể kể thêm những nhạc phẩm Phạm Duy đã soạn cho Huế ngoài những bản tôi vừa kể trên. Đó là những đoản khúc vào Miền Trung trong trường ca Con Đường Cái Quan phần lớn dành cho Huế, đặc biệt là bài Nước Non Ngàn Dặn Ra Đi rất nổi tiếng trong mọi thời kỳ, những đoản khúc trong trường ca Mẹ Việt Nam. Trong Dị Khúc gồm những bài Phạm Duy phổ thơ Bích Khê có bài Huế Đa Tình, hay bài Đây Thôn Vỹ Dạ phổ thơ Hàn Mặc Tử mà chúng ta vừa nghe, 

      Như nhiều lần tôi đã viết, tôi lớn lên đã chịu ảnh hưởng rất lớn bởi tình tự dân tộc trong bài Tình Ca của Phạm Duy. Và, không những tôi mà nhiều người thế hệ tôi đều rất thú vị với câu hát “Biết ái tình ở dòng sông Hương” Chính vì thế mà tôi mạo muội đặt tên cho lời cám ơn nầy “Tạ ơn người tình xứ Huế”.

 Nhân sinh nhật năm 92 tuổi, thầy Trần Văn Khê, cũng như nhạc sĩ Phạm Duy bảo tôi rằng “Tới tuổi nầy không còn tính tháng, tính tuần nữa mà phải tính ngày”; Năm nay tôi đã 76 tuổi ta, nhỏ hơn các vị đến 16 tuổi, thế mà có lúc ra đường tôi phải chống gậy, nhiều người lứa tuổi tôi đang nằm uống nước bằng ống hút. Vì thế tôi rất mừng còn được gần hai ông. Một ngày được gặp lị hai ông tôi rất hạnh phúc, cầu mong các thầy sống trên trăm tuổi.Tuy nhiên, tôi vẫn đề phòng, có ý kiến gì, có việc gì cần làm tôi phải làm ngay. Việc rước hai vị về Huế hôm nay là một việc làm ngay đó và đến giờ nầy có thể nói đã thành công tốt đẹp. Và không bỏ lỡ cơ hội, theo nhận định của những người bạn Cố đô Huế trên cả nước: với tấm lòng của nhạc sĩ Phạm Duy dành cho Huế như thế, với khối lượng nhạc phẩm lớn lao của nhạc sĩ Phạm Duy dành cho Huế như thế(dù tôi chưa đủ thì giờ nêu cho hết), xin kiến nghị với Chính quyền TTH, Liên hiệp cac Hội VNHN TTH, Hội nhạc sĩ TTH nên kính mời nhạc sĩ Phạm Duy làm một Hội viên danh dự của Hội nhạc sĩ TTH. Chuyện Phạm Duy dành cho Huế đã là chuyện lịch sử, Nếu kiến  nghị của chúng tôi được chấp nhận thì đây là một sự kiện  quý báu của TTH dành cho nhạc sĩ lão thành Phạm Duy. Và, nếu kiến nghị của chúng tôi được hoan nghinh, thì cũng kính xin nhạc sĩ Phạm Duy nhận lời để nhạc sĩ đời đời là người tình của xứ Huế chúng tôi. Đây là lời cám ơn nhạc sĩ Phạm Duy có ý nghĩa nhất sau buổi gặp gỡ nghe giới thiệu Trường ca Hàn Mặc Tử hôm nay. Và không những nhạc sĩ Phạm Duy ca ngợi Hàn Mặc Tử mà phải nói còn có các con ông như Duy Quang, Duy Cường, Thái Hiền Thái Thảo và người rể quý báu Tuấn Ngọc. Cả đại gia đình họ Phạm ngợi ca Hàn Mực Tử. Xin cám ơn những người con trai, con gái, con rể họ Phạm.

 Kính chúc GSTS Trần Văn Khê, kính chúc nhạc sĩ Phạm Duy sức khỏe, để quê hương TTH còn có nhiều dịp được đón tiếp nữa để giới thiệu Thiền Ca, Đạo Ca và đặc biệt là di sản âm nhạc Phạm Duy dành cho Huế.

 Xin cám ơn UBND và các vị lãnh đạo tỉnh TTH đã bỏ chút thì giờ cuối tuần đến dự, xin cám ơn Liên hiệp các hội VNNT TTH, Nhạc viện Huế đã nhiệt tình tổ chức nên buổi giới thiệu Trường ca nầy, xin cám ơn, cám ơn các những người yêu nhạc đã đến dự.

 Kính chào. 

 

 

 
 
Các bài Với tác giả ngàn lời ca khác
Các bài Phản biện
Các bài Bài mới viết