Vì “nổi tiếng” nên “mang hoạ” vào thân
Trước chiến thắng mùa Xuân năm 1975 thống nhất đất nước, chiến dịch tấn công nổi dậy Tết Mậu thân 1968 có ý nghĩa lịch sử lớn nhất trong chiến tranh chống Mỹ. Do đó sự phản kích của đối phương về mặt quân sự và tâm lý chiến cũng vô cùng ác liệt. Vết thương chiến tranh: thiệt hại về vật chất bốn mươi năm qua đã hàn gắn nhưng những di hại về chiến tranh tâm lý gây nhiễu thông tin vẫn còn tồn tại trong sách vở và các cơ quan truyền thông chống đối cách mạng Việt Nam ở nước ngoài. Những người nổi tiếng tham gia cách mạng bị vu vạ dai dẳng một cách tàn ác vẫn chưa được “bồi thường” về mặt thiệt hại danh dự. Để biết đâu là sự thực, báo Tiền Phong trực tiếp hỏi chuyện những người trong cuộc “gặp nạn” chỉ vì họ “nổi tiếng”.

1. Đang là người hùng đô thị tại sao anh lại tìm đường lên rừng?

Nguyễn Đắc Xuân (NĐX): - Mùa hè năm 1966, sau mấy tháng tranh đấu chống Mỹ Thiệu Kỳ đòi hoà bình cho dân tộc, một phong trào miền Trung ly khai với chính phủ Sài Gòn dâng lên rất dữ dội. Nhiều nguồn tin cho biết Chính phủ Hoa Kỳ bắt đầu nghĩ đến giải pháp thành lập một chính phủ “trung lập” thay chính phủ Thiệu Kỳ để thương thuyết với Mặt trận Giải phóng hòng vãn hồi hoà bình tại miền Nam Việt Nam. Chuyện Thiệu Kỳ phải ra đi chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng không ngờ các ông Thiệu Kỳ thế thốt với Chính phủ Mỹ sẽ dùng mọi biện pháp - kể cả việc ám sát các nhân vật lãnh đạo phong trào ly khai, dẹp tan phong trào tranh đấu để tiếp tục chiến tranh. Và các ông ấy đã thực hiện được lời cam kết vào ngày 19-6-1966. Chiến tranh được đẩy mạnh với cường độ nóng hơn. Ba anh em chúng tôi là Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan và Nguyễn Đắc Xuân bị phát lệnh truy nã. Hai anh Tường và Phan là cơ sở cách mạng nên ra chiến khu của Thành uỷ Huế ngay. Còn tôi là một Phật tử nên tá túc trong các chùa Phật như Kim Tiên, Tường Vân, Thiên Hoà...ở vùng Dương Xuân. Nhiều lần tôi cũng suýt bị bắt nên phải trốn tránh hết sức căng thẳng. Nếu không được các nhà sư và dân chúng bảo vệ hết mình thì có lẽ  tôi cũng đã tiêu đời từ hồi ấy rồi. Tất cả những hiểm nguy của tôi đều được các cơ sở báo cáo lên Thành uỷ Huế. Do đó anh Hoàng Phủ Ngọc Tường đã viết thư rủ tôi ra chiến khu thư giản một thời gian rồi trở lại tranh đấu tiếp. Anh Tường mà còn đi được huống chi tôi, nên tôi nhận lời một cách sốt sắng. Người tổ chức cho tôi lên rừng là ông Phan Nam (sau 1975 ông Phan Nam làm Chủ tịch UBND TP Huế). Chuyện như thế chứ tôi có biết đường sá lên rừng chi đâu mà tìm ! 

2. Anh Hoàng Phủ Ngọc Tường là Tổng thư ký Liên minh các Lực lượng  dân tộc-dân chủ và hoà bình Thành phố Huế, còn anh khi đó giữ chức vụ gì ?

NĐX: - Lên chiến khu anh Tường và tôi làm khách ở ngay tại cơ quan Văn phòng Thành ủy Huế cho đến ngày 25-12-1966, cơ quan bị một trận bom B 52 tơi bời, sau đó hai chúng tôi mới được chuyển qua công tác Tuyên huấn do chị Phan Thị Thanh (cựu nữ sinh trường Đồng Khanh) làm Trưởng ban và cụ Ưng Trí (cháu nội của Tuy Lý Vương) làm Phó ban. Chúng tôi tập sự làm báo Cờ Giải Phóng do nhà thơ Thanh Hải phụ trách. Mãi cho đến gần cuối năm 1967, hai chúng tôi được điều trở lại Văn phòng Thành uỷ, kể chuyện tổ chức Phong trào tranh đấu làm chủ Thành phố Huế gần 100 ngày đêm hồi mùa hè 1966. Sau đó các vị lãnh đạo (chủ yếu là ông Lê Tự Nhiên -khu uỷ viên Trị Thiên và ông Hoàng Phương Thảo - Thường vụ Thành uỷ) đề nghị anh Tường và tôi tham mưu cho các ông tổ chức một Mặt trận đoàn kết theo mô hình Mặt trận Nhân dân Tranh thủ Hoà bình mà Phong trào đấu tranh ở Huế đã thực hiện. Chúng tôi đề xuất nhiều tên nhưng cuối cùng lãnh đạo Thành phố chấp nhận tên Các LL Dân tộc-dân chủ và Hoà bình Thành phố Huế. Chúng tôi lại được mời tham gia hình thức của lá cờ Liên Minh (trên dưới xanh, giữa đỏ có ngôi sao vàng), viết Cương lĩnh của Liên Minh. Anh Tường văn hay chữ tốt thảo Cương lĩnh, tôi tự chế một cái bàn in Ronéo bằng một tấm kính để in Cương lĩnh và in tập thơ Nổi Lửa của chúng tôi. Anh Tường được cử làm Tổng thư ký Liên Minh, tôi vốn là Đoàn trưởng đoàn Sinh viên Quyết tử hồi mùa hè năm 1966 nên được cử làm “uỷ viên thanh niên”.    

3. Trong Chiến dịch Mậu thân Huế 1968 anh tham gia với cánh quân nào với nhiệm vụ gì?

NĐX: - Tôi được Thành uỷ xem là “nhân sĩ” lại am hiểu đường sá ở Huế nên được đi với Ban tham mưu của cánh Bắc do ông Trần Anh Liên làm chính uỷ. Nhưng khi về đến Huế thì tôi làm nhiệm vụ vận động thanh niên trong Thành (khu vực từ cửa Đông Ba đến cửa Thượng Tứ) tham gia cách mạng, vận động binh lính, cảnh sát VNCH đang nghỉ tết tổ chức các đoàn nghĩa binh làm công tác cách mạng. Đến khi địch phản kích mạnh, lực lượng giải phóng và dân chúng hy sinh, bị thương nhiều, thanh niên chúng tôi phải lo vận tải thương binh đến các trạm phẫu, chôn tạm tử sĩ bên vệ đường và đặc biệt giúp dân chúng đào hầm trú ẩn tránh đạn bom. Một bộ phận khác lo vận động lương thực, thực phẩm, thuốc men cung cấp cho Mặt trận. 

4. Người ta nói không có ghi chép của anh trong những ngày bám trụ Huế Tết Mậu thân thì anh Hoàng Phủ Ngọc Tường không viết “Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn lâu”?

NĐX: - Sau Chiến dịch Huế Xuân 1968, địch phản kích rất dữ dội. Trong vùng chiến khu giáp ranh Huế thiếu lương thực trầm trọng. Năm 1969, nhân đoàn văn nghệ sĩ Huế đi dự Đại hội Văn nghệ ở Khu Trị Thiên (gần đường 559 tận biên giới Lào), chúng tôi gồm Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Hữu Vấn, Lê Phương Thảo (tức Lê Công Cơ), Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đắc Xuân được gởi ở lại cơ quan Tuyên huấn Khu uỷ (do nhạc sĩ Trần Hoàn phụ trách) một thời gian. Trong lúc chúng tôi rảnh việc, các vị lãnh đạo đề nghị chúng tôi viết chuyện Tết Mậu thân. Ai biết chuyện gì viết  chuyện ấy. Nhờ công tác thanh niên trong Thành Nội nên tôi biết chuyện tuổi trẻ đã chiến đấu anh dũng ở  Kỳ Đài và cửa Đông Ba. Tôi ghi lại thành hai bản thảo Ngọn Cờ Trên Đỉnh Phu Văn LâuCửa Thành Thép. Khi chiến dịch Mậu thấn 1968 diễn ra, anh Tường ở địa đạo Khe Trái trong rừng núi Hương Trà, theo dõi cuộc chiến qua đài Phát thanh nên anh không có chuyện gì hấp dẫn để viết. Biết thế tôi tặng anh bản thảo Ngọn Cờ Trên Đỉnh Phu Văn Lâu và anh Tường đã hoàn thành bút ký ấy với nhan đề Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu. Vì thế, có thể nói nếu tôi không công tác trong Thành Nội, không ngồi ghi chép lại những điều tai nghe mắt thấy thì chắc chắn anh Tường không viết được quyển sách ấy.    

5. Vì sao cho tới bây giờ vẫn có những người ác ý với các anh về sự tham gia cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng dân tộc ?

NĐX: - Tôi là Phật tử, xuất thân tranh đấu chống chính quyền Ngô Đình Diệm, và các chính quyền Sài Gòn thân Mỹ, rồi lại tham gia kháng chiến...Vì thế ít ra đã có ba hạng người có ác ý với tôi. Một: tín đồ các tôn giáo thân chính quyền Diệm và các chính quyền Sài Gòn do người Mỹ dựng lên. hai: những người sợ các cuộc tranh đấu của sinh viên ảnh hưởng đến sự tiến thân của họ; ba: thành viên các tổ chức chính trị chống Cộng.  Bất cứ ai xuất thân như tôi cũng đều bị “ác ý” như thế cả...Trong thập niên 60, trong giới sinh viên trí thức đi theo cách mạng, các anh Tường, Phan và tôi thuộc loại “nổi tiếng” nhất. Nhã Ca - tác giả tập bút ký tâm lý chiến Giải Khăn Sô Cho Huế, được giải thưởng văn học của Tổng thống Thiệu (1970) bịa chuyện viết rất ác về tôi. Trước năm 1980, gặp Nhã Ca ở TPHCM, tôi hỏi: “ Vì sao chị lại nỡ dựng chuyện ác cho em của một người bạn mình như thế ?” Nhã Ca đáp : “Như anh biết viết ký thì phải có những con người bằng xương bằng thịt nổi tiếng mà mọi người đều biết rõ ràng thì view61t mới hay, chứ anh nghĩ lính giải phóng ở miền bắc vàotôi nào có biết ai đâu ?”  Chuyện nầy tôi đã kể lại trong bài “Hậu quả của cái chết của tôi đã đăng báo viết và báo điện tử trong và ngoài nước mười năm nay. Nhiều người thiếu thông tin đọc phải sách của Nhã Ca cũng đâm ra có ác ý với chúng tôi. Nhưng những ai đã đọc bài “Hậu quả của cái chết của tôi” họ lại đâm ra có ác ý với Nhã Ca. Tôi tin “ Ở đời đã vay thì phải trả”. Thế thôi.    

Thanh Tùng thực hiện

 
 
Các bài Dư luận báo chí khác