Tài liệu tham khảo

Phần I: Tài liệu tổng quát

* Bris (Eugène Le) Le Quoc Hoc, Bulletin des Amis du Vieux Hué, 1916, p.77-81.

* Cao Xuân Dục, Quốc triều đăng khoa lục, Bộ QGGD, Sài Gòn 1962.

* Cao Xuân Dục, Đại Nam Nhất Thống Chí (kinh sư), Bộ QGGD, Sài Gòn 1960.

* Cao Xuân Dục, Đại Nam Nhất Thống Chí (Thừa Thiên Thượng, Trung, Hạ) Bộ QGGD, Sài Gòn 1961.

* Dương Kinh Quốc, Việt Nam những sự kiện lịch sử tập II (1897-1918), KHXH, HN 1982.

*Daniel Héméry,  Ho Chi Minh de L’Indochine au Vietnam, Gallimard  * Đào Duy Anh, Việt Nam Văn Hóa Sử Cương Bốn Phương, Sài Gòn 1951.

* Đặng Thai Mai, Thơ Văn Cách Mạng Việt Nam Đầu Thế Kỷ XX, Văn học Giải phóng, Sài Gòn 1975.

* Đinh Xuân Lâm và Triều Dương, Vè Thất Thủ Kinh Đô, Văn Sử Địa, Hn 1959.

* Đức Vượng, Những Tên Của Người, HNKH nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm lần thứ 90 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, HN 1981 từ tr.429 đến tr. 439.

* Gia phả họ Hoàng làng Xuân Tùy, Hương Điền BTT (Hiện để tại nhà bà Hoàng Thị Kim Cúc, làng Vĩ Dạ Huế).

* Hồ Chí Minh, Nhật Ký Trong Tù, VHGP, Sài Gòn 1976.

* Hồ Thị Liệt, tiểu sử cụ Hồ Tá Bang, Bản in Ronéo (1960) 60 trang.

* Hùynh Thúc Kháng, Thi Tù Tùng Thoại, Nam Cường, Sài Gòn (?).

* Huỳnh Thúc Kháng, Vụ Kháng Thuế ở Trng Kỳ Năm 1908, Trích trong Thi văn quốc cấm của Thái Bạch Khai Trí, Sài Gòn 1968, tr.384-385.

* Khải Định, Ngự Giá Như Tây, Huế 1922.

* Lê Anh Trà, Về thăm quê hương Bác Hồ, Tc VHNT, số 41/ HN. 1974

* Mạc Như Tòng, Những Điều Nghe Biết Về Đào Tấn, Kỷ yếu Đào Tấn, Quy Nhơn 1978.

* Mật thám Trung kỳ, Bộ hồ sơ mật thám pháp có liên quan đến gia đình và thời niên thiếu của Nguyễn Ái Quốc gồm 21 tài liệu:

1. Thư của Nguyễn Sinh Huy gởi cho khâm sứ Trung Kỳ tháng 1/1911.

2. Thư của Nguyễn Sinh Huy gởi cho khâm sứ Trung Kỳ tháng 1/1911.

3. Bút phê của Sở Mật Thám Trung Kỳ- 8-3-1911.

4. Công điện của Tòa Khâm sứ Trung Kỳ gởi công Sứ Nha Trang và Phan Thiết, 14-3-1911.

5. Thư của Khâm sứ Trung Kỳ gởi quan Khâm sai Nam Kỳ, 3-5-1911.

6. Đơn xin nhập học trường thuộc địa, Marseille, 15-9-1911.

7. Thư của Nguyễn Tất Thành gởi tòa Khâm sứ Trung Kỳ, Colombo - Sài Gòn 31-10-1911.

8. Thư của Khâm Sứ Trung Kỳ gởi tòan quyền Đông Dương, 25-5-1912.

9. Thư của Nguyễn Tất Thành gởi Khâm sứ Trung Kỳ, Nữu - Ước, 18-12-1912.

10. Thư của Khâm Sứ Trung Kỳ gởi Thống sứ Nam Kỳ, 12-3-1913.

11. Mật văn của Thanh tra Mật thám Trung Kỳ, 23-1-1920.

12. Công điện của Tòan quyền Đông Dương, 23-2-1920.

13. Lời khai báo của Lý trưởng làng Kim Liên, 13-2-1920.

14. Mật văn của Sở Mật Thám Trung Kỳ về con người Nguyễn Tất Đạt, 22-3-1920.

15. Lời khai của Nguyễn Tất Đạt, 19-3-1920.

16. Văn thư của Sở Mật Thám Trung Kỳ về lời khai của Nguyễn Tất Đạt, 28-4-1920.

17. Lời khai báo của thân hào làng Kim Liên, 5-1920.

18. Khẩu cung của Nguyễn Thị Thanh, chị của Nguyễn Tất Đạt, tháng 5-1920.

19. Lời khai của Bùi Quang Chiêu trước Sở Mật Thám Sài Gòn.

20. Văn thư của Sở Mật Thám Sài Gòn về Nguyễn Sinh Huy, 5-12-1923.

21. Văn thư của Sở Mật Thám Nam Kỳ về Nguyễn Sinh Huy, 12-5-1928.  

                                                                        (Tài liệu gốc 27 trang)

* Nguyễn Bá Trác, Hoàng Việt Giáp Tý Niên Biểu, Bộ QGGD, Sài Gòn 1963.

* Nguyễn Hiến Lê, Đông Kinh Nghĩa Thục, Lá Bối, Sài Gòn 1968.

* Nguyễn Q Thắng, Tiểu luận Trường Xuân, Sài Gòn 1975 (bài Phong trào Tân văn hóa năm 1908).

* Nguyễn Thế Anh, Việt Nam Dưới Thời Pháp Đô Hộ, Lửa thiêng, Sài Gòn 1970.

* Nguyễn Văn Mại, Lô Giang tiểu sử, Nguyễn Hy Xước dịch, Bản in Ronéo (1960).

* Nguyễn Văn Xuân, Phong Trào Duy Tân, Lá Bối, Sài Gòn 1970.

* Ph.H.L, Quan Sự Cẩm Nang, Báo Trung Bắc Tân Văn, HN 1925.

* Phan Bội Châu, Việt Nam Vong Quốc Sử, Những tác phẩm tập I, KHXH HN, 1982.

* Phan Bội Châu, Phan Bội Châu Niên Biểu, Nhóm NCSĐ, Sài Gòn 1973.

* Phan Bội Châu, Tự Phê Phán (Phan Trọng Điềm và Tôn Quang Dật dịch) VSĐ, Hà Nội 1957.

*Phan Chu Trinh, Trung Kỳ Dân Biến Thỉ Mạt Ký (Lê Ấm và Nguyễn.Q.Thắng dịch), Phủ Quốc vụ Khanh ĐTVH, Sài Gòn 1973 .

* Phủ Tôn Nhơn, Constitution de la Famille Impériale d’Annam Imprimerie A.J.S. MCMXLH.

* Sogny (L) Hồ sơ mật thám Pháp tại Trung Kỳ. Tờ số A 3780I, Toà Khâm sứ Trung Kỳ C279, Huế ngày 12.11.1923.

* Sogny (L) Images de Passé, B.A.V.H 1942.

* Thái Văn Kiểm, Cố Đô Huế, Nhà văn hóa Bộ QGGD, Sài Gòn 1960.

* Trần Huy Liệu, T/c NCLS số 5.1959.

* Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, Trung tâm học liệu, Sài Gòn 1971.

* Trần Văn Giàu, Hệ ý thức tư sản, KHXH, Hà Nội 1975.

* Trần Văn Giàu, Hệ ý thức phong kiến, KHXH, Hà Nội 1973.

* Triều Duy Tân, Châu bản triều Duy Tân (từ 1908-1911).

* Ưng Thuyên, Ai đã sáng lập trường Quốc Học?, Hoài niệm Quốc Học tập I, Huế 1970.

*Ưng Trình, Lạc Tịnh Viên, Đại Học Y Khoa Minh Đức ấn hành Sài Gòn 1972.

* Văn học, Thơ văn yêu nước nửa sau thế kỷ XIX, Văn học (in 2 lần), Hà Nội 1970.

* Văn Học, Thơ văn yêu nước và cách mạng đầu thế kỷ XX (1900-1930), Văn học (in 2 lần), Hà Nội 1976.

*Vĩnh Nhân, Trường Quốc Tử Giám tại Kinh đô Huế, Văn Hoá Nguyệt San, số Xuân Nhâm Dần (1967.

Phần II: Những sách báo có đề cập đến thời niên thiếu của Bác Hồ

* Báo Nhân Dân ngày 25.6.1983.

* Ban LSĐ Trung ương, Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tiểu sử và sự nghiệp

In lần thứ ba, Sự Thật Hà Nội 1975

In lần thứ tư, Sự Thật Hà Nội 1977

In lần thứ năm, Sự Thật Hà Nội 1980

* Daniel Hemery, Jeunessed’un colinisé, genèse d’un exil. Ho Chi Minh jusqu’en 1911, Approches Asie 11, Paris 1992.

Daniel Hemery, Ho Chi Minh, De L’Indochine au Vietnam, Gallimard Paris 2002.

* Đỗ Hữu Nghiêm, Chung quanh nấm mồ của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, Tạp chí Đối Diện số 4/1969.

* Chu Trọng Huyến, Visite au village natal de Ho Chi Minh, Étude Vietnamienne no 59 Le Nghe Tinh province natale de Ho Chi Minh, HN 1979, p.175-179.

* Devillers (Phillippe), Histoire du Viet Nam de 1940 à 1952 Ed.du Seuil, Paris 1952.

* Ellen J.Hammer, The Struggle for Indochina Stanford University Press, California, USA 1954, p.75.

* Hồng Hà, Thời niên thiếu của Bác Hồ, Thanh Niên, TP Hồ Chí Minh, 1976.

* Hồ Hữu Tường 41 năm làm báo, Trí Đăng, Sài Gòn 1972.

* Bác Hồ kính yêu, Kim Đồng, Hà Nội 1977

* Lacouture (Jean) Ho Chi Minh, Ed.du Seuil, 1967.

* Lacouture (Jean) (Diễm Châu dịch), Nửa thế kỷ đấu tranh cách mạng, Tạp chí Đất Nước số 14 Sài Gòn 10.1969.

* Mus (Paul) Ho Chi Minh, le Viet Nam, Asie Textes rassemblés mise au point par Annie Nguyễn. Ng. Hồ Ed.du Seuil, Paris 1971.

* Nguyễn Ái  Quốc, Bản án chế độ thực dân Pháp, Sự Thật Hà Nội 1976

* Nguyễn Đắc Xuân (sưu tập, dịch, chú giải), Hai mươi mốt tư liệu Mật thám Pháp có liên quan đến thời niên thiếu của Bác Hồ ở Huế. Huế 1998, (chưa xuất bản).

* Nguyễn Sinh Thoán, Bác về thăm quê nhà Bác ở Kim Liên, Tch Văn Nghệ, Vinh 1972.

* Nguyễn Hữu Châu Phan, Phong trào chống thuế ở Thừa Thiên Huế năm 1908, Nội san Đại học Sư Phạm Huế số 2/1978.

*Nguyễn Thế Anh, Phong trào kháng thuế miền Trung năm 1908 qua các Châu bản triều Duy Tân, Tủ sách sử học Bộ VHGD và TN-SG 1973.

* Shaplen (Robert) The Lost Revolution: Viet Nam 1945-1960, Chương II, từ tr.27 đến tr 54 đi sâu vào thời niên thiếu của Bác Hồ;

* Sivaran (M). Pourquoi Le Viet Nam? Ed.France - Empire, Paris 1966 (tr.83 có đề cập đến thời niên thiếu của Bác Hồ)

* Storon (Anna Louis), Ba lần nói chuyện với chủ tịch Hồ Chí Minh, báo Nhân Dân số ra ngày 18.5.1965.

* Sự thật, Hồ Chí Minh toàn tập (tập 1), Sự Thật, Hà Nội 1980.

* Trần Dân Tiên, Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Sự Thật, Hà Nội 1975.

* Trần Dũng Tiến, Quê hương Bác Hồ, Sách “Di tích cách mạng Việt Nam” phổ thông, Hà Nội 1976 tr.11 đến tr.27.

* Trần Gia Linh, Làng Sen, Tch Văn Hóa Nghệ Thuật số 46/1975.

* Trương Gia Kỳ Sanh, Hai lần gặp Bác, Báo Tia Sáng, TP Hồ Chí Minh ngày 18.5.1980.

* Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, Văn học Hà Nội 1977

* Võ Quang Sự, Bình Trị Thiên trong lòng Bác, Tập san Văn Hóa Bình Trị Thiên, tháng 5.1980.

* Vương Lộc và Vương Kính, Về quê Bác, Kim Đồng, Hà Nội 1980.

 Phần III: Những sách báo, tài liệu chuyên về Thời niên thiếu của Bác Hồ

* Ban Lịch sử Đảng Nghệ Tĩnh, Những mẩu chuyện về thời niên thiếu của Bác Hồ, Sự Thật, Hà Nội 1980, 82tr.

* Ban Lịch sử Đảng Nghệ Tĩnh, Tuổi trẻ sôi động của Bác Hồ trưởng thành ở Kinh đô Huế Báo Tiền Phong, số 19, Hà Nội 1980.

* Cao Huy Hùng, Một số tư liệu về Nguyễn Sinh Sắc qua châu bản triều Nguyễn Tạp chí Huế xưa và nay số 12/1995.

* Chánh Đạo, Tư liệu thành văn đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh (xem nguyên văn ở cuối).

* Hoài Thanh và Thanh Tịnh, Quê hương và thời niên thiếu trong sách Bác Hồ, Hà Nội 1980.

* Hoài Thanh, Gia đình và tuổi thơ của Bác, trong tuyển tập Hoài Thanh (t.II), Văn học, Hà Nội 1982.

* Chu Trọng Huyến, Kể chuyện từ làng Sen, Kim Đồng, Hà Nội 1980, 108 tr.

* Lê Anh Trà, Về thăm quê hương Bác Hồ. Tch. Văn Hóa Nghệ Thuật, số 41 năm 1974.

* Lê Đình Liễn, Tìm hiểu về quãng đời niên thiếu của Bác Hồ, Thông tin khoa học, Đại Học Tổng hợp Huế, 1978.

* Lê Đình Liễn, Vài nhận xét về phong trào kháng thuế của nhân dân Thừa Thiên Huế năm 1908, Thông tin khoa học, Đại Học Tổng hợp Huế, Số 5, 1983.

* Lê Thanh Cảnh, Dưới mái trường Quốc Học, Hoài niệm Quốc Học tập II, Huế 1970.

* Ngô Kha, Vài kỷ niệm thời Bác Hồ ở Dương Nỗ, trong sách Bác Hồ với BTT, tập 2, Huế 1978.

* Sơn Phong, Đau thương nhớ Bác đi lên, trong sách Người là niềm tin, Thanh Niên, Hà Nội, 1975.

* Sơn Tùng, Dưới bóng hoa bằng lăng, trong sách Nhớ nguồn, Phụ Nữ, Hà Nội 1975.

* Sơn Tùng, Les années des enfance de l’Oncle Ho à Hué. Báo Le Courrier du Vietnam, Số 47, 4.1976

* Sơn Tùng, (Tuổi thơ của Bác ở Huế?) Báo Thể Dục Thể Thao số Xuân 1976.

* Sơn Tùng, Vài kỷ niệm về thầy giáo Nguyễn Tất Thành, Tạp chí Văn Hóa Nghệ Thuật, Hà Nội 5.1976.

* Sơn Tùng, Kỷ niệm Tết Sài Gòn hay Trước độc bình đào trong lữ quán Nam đồng hương. Báo Hà Nội mới Xuân Bính thìn (1976), số 2479 ngày 31.1.1976.

* Sơn Tùng, Nhớ cái tết gặp Nguyễn Sinh Khiêm đọc thơ Bác Hồ tại làng Sen. Báo Văn Nghệ, xuân Tân dậu (1981).

* Sơn Tùng, Búp Sen Xanh, Kim Đồng, Hà Nội 1982.

* Thiếu Lăng Quân, Thời niên thiếu của Bác Hồ, Báo Động Sài Gòn 1971.

* Thanh Tịnh, Đi từ giữa một mùa sen, Kim Đồng, Hà Nội 1977.

* Thiếu Lăng Quân, Ba mươi năm mong đợi Bác về tập hồi ký 400 trang viết tay chưa xuất bản.

* Tôn Quang Duyệt, Tuổi thơ của Bác Hồ ở Huế, Báo Văn Nghệ, Hà Nội, số 21 (1978).

* Tôn Quang Duyệt, Thăm Huế nhớ Bác Hồ, Báo Tổ Quốc, Hà Nội số 5.1978.

* Tôn Quang Duyệt, Một gia đình đẹp. Báo Nhân Dân, số ra ngày 19.6.1977.

* Tư Hoa, Ngoa Du sào, Trường Dục Thanh và thầy giáo Nguyễn Tất Thành, Báo Đại Đoàn Kết, ngày 2.9.1978.

William J. Duiker, Ho Chi Minh, A Life, New York.

Phần thứ IV: Những nhân vật đã phỏng vấn

(Địa chỉ của những người chúng tôi đã đến phỏng vấn ghi dưới đây đều đã cũ. Đến nay nhiều người đã mất và một số người còn tại thế đã chuyển đến chỗ ở mới nhưng chúng tôi chưa có điều kiện điều chỉnh. Hơn nữa những địa chỉ cũ có thể liên quan đến nội dung phỏng vấn nên chúng tôi xin được giữ lại để đời sau có thể tiếp tục đến thẩm tra).

A. Những người cùng thời hoặc quen biết gia đình và Bác Hồ thời niên thiếu: (Đến nay đã mất gần hết)

* Bửu Bạch, 83 Điện Biên Phủ Huế

* Diệp Thị Mai, đường Đề Thám TPHồ Chí Minh

* Hoàng Thị Muôn, xã Triệu Độ, huyện Triệu Hải, BTT

* Hồ Đắc Định, 8 Cao Bá Quát Huế

* Lê Thanh Cảnh, 418 / lô 4 cứ xá Thanh Đa, TPHCM

* Lê Thiện, 26/11D Nguyễn Bỉnh Khiêm, TPHCM

* La Hoài, 101 Chi Lăng, Huế

* Nguyễn Đắc Vọng, Dã Lê Chánh, Thủy Vân, Hương Thủy TTH

* Nguyễn Ngọc Lâm, 30 đường Sáu Tám Huế

* Nguyễn Viết Nhuận (bà) Số 4 Đinh Bộ Lĩnh, Bình Thạnh, TP HCM hoặc 26 Chi Lăng Huế

* Mạc Như Tòng, 57 Phạm Hồng Thái, Quy Nhơn

* Nguyễn Đạm, 20/2 Lê Thánh Tôn Huế

* Thiếu Lăng Quân, 26 Hàm Tử, TP TPHCM

* Trần Kinh, 50/1 Lê Lợi Huế

* Tôn Thất Sa, đường Phan Đình Phùng Huế

* Ưng Nghê, đường Tú Xương TPHCM

* Ưng Tuệ, c/o Ưng Tương 11 Đặng Dung Huế

B. Những người quen biết hoặc cùng thời với bà Thanh và ông cả Khiêm (Cũng đã qua đời gần hết)

* Bùi Thị Nữ, đường An Tiêm, phường Tây Lộc Huế

* Cao Xuân Xang (bà) tức sư bà Diệu Không chùa Kiều Đàm và chùa Hồng Ân, Huế

* Đoàn Phách, Ngã tư Âm Hồn Huế

* Hồ Thị Liệt, 52 Bàn cờ TPHCM

* Lê Thị Xuân Lan (con gái Lê Đình Mộng), làng Vân Dương, xã Thủy Vân, Hương Phú, BTT

* Lê Viết Triết, 59 Đinh Tiên Hoàng Huế

* Lê Xuyến 4/2 Nhật Lệ Huế

* Lê Trung Ngạn, 52 Bàn cờ TP.HCM

* Lê Văn Yên, 53 Thuận An Huế

* Nguyễn Ngọc Bang, làng Phù Lễ, Hương Điền BTT

* Nguyễn Phú Phu, 2 Ngô Sĩ Liên Huế

* Nguyễn Sĩ Duyến, 97 Nguyễn Văn Trỗi, Đà Lạt

* Nguyễn Thị Nữ, (thân mẫu nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm) làng Vĩ Dạ Huế

* Nguyễn Phước Lương Linh (Mệ Sen), 97 Mai Thúc Loan Huế

* Nguyễn Thức Mẫn, 79 Nguyễn Thái Học, Nha Trang

* Phạm Bá Nguyên, 23 Mạc Đĩnh Chi Huế

* Phan Văn Dật, 28 Nguyễn Chí Diễu Huế

* Ưng Thuyên, làng Vĩ  Dạ Huế

C. Cán bộ, nhân sĩ trí thức đã được nghe Bác kể chuyện: (Một số người đã qua đời)

* Hoàng Lanh, nguyên Bí thư Thành ủy Huế, 18 Lý Thường Kiệt Huế

* Lê Tư Minh+, Phó Ban nông nghiệp Trung ương

* Thích Đôn Hậu+, Hoà thượng, chùa Thiên Mụ Huế

D. Các bộ, trí thức, nhà nghiên cứu đã quan tâm đề tài về thời niên thiếu Bác Hồ: (Một số người đã qua đời)

* Đào Duy Anh, KTT Kim Liên, nhà B6 phòng 19 gác 2

* Châu Hải Kỳ, 26 Trần Quốc Toản, Nha Trang

* Dương Trung Quốc, Viện Sử học Hà Nội

* Nguyễn Nguyên Trứ, Đại Học Sư Phạm Vinh

* Quách Tấn, 12 Bến Chợ, Nha Trang

* Thanh Tịnh, 4 Lý Nam Đế (trên Lầu) Hà Nội

* Tôn Quang Duyệt 100 Trần Hưng Đạo, Hà Nội

* Trần Minh Siêu, Viện Bảo tàng Kim Liên, Nghệ Tĩnh

 
Thư viện sách
Tác giả: Nguyễn Đắc Xuân
Năm: 2010
NXB: Thuận Hóa
Tác giả: Nguyễn Đắc Xuân
Năm: 2004
NXB: Thuận Hóa
Tác giả: Nguyễn Đắc Xuân
Năm: 2010
NXB: Thuận Hóa
Tác giả: Nguyễn Đắc Xuân
Năm: 2009
NXB: NXB Văn học
Tác giả: Nguyễn Đắc Xuân
Năm: 2007
NXB: Thuận Hóa
123