Nguyễn Đắc Xuân với các hoạt động nghiên cứu và điền dã
Tác giả xem việc đi tìm tài liệu, sách sử cũ và điền dã khắp nơi là thú vui, là sự say mê với đời. Những hoạt động nghiên cứu bền bỉ, những chuyến điền dã vất vả đã làm sáng tỏ những góc khuất, những giá trị văn hóa - lịch sử Huế.

 

 

Nghiên cứu về Thời niên thiếu của Bác Hồ ở Huế, tôi được giới nghiên cứu Hồ Chí Minh học quan tâm vì tôi đã có nhiều dịp hỏi chuyện những người từng học một lớp với Nguyễn Sinh Cung ở trường Pháp Việt Đông Ba và trường Quốc Học Huế. Cụ Lê Thiện là một trong những người bạn học đó.

 

 

 

 

Cụ Vương Hồng Sển - một trong những thầy giáo của tôi ở ĐH Văn khoa Huế. Thầy truyền cho tôi cái nhiệt tình yêu sách sử. Trước khi qua đời thầy gọi tôi đến nhà và truyền cho tôi những thông tin liên quan đến con người và lịch sử Huế chưa ai biết.

Ảnh của NVTA chụp tháng 10 -1996

 

 

 

 

Ngoài cái thú đi tìm tài liệu và sách sử cũ, tôi rất thích đi điền dã các di tích lịch sử văn hóa Huế. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Văn Lợi đã chụp cho tôi tấm ảnh nầy trong dịp tôi đi điền dã lăng mộ Chúa Nguyễn Hoàng - vị chúa khai sinh ra thời Chín đời chúa - cũng là thời mở mang đất nước từ Thuận Hóa đến tận mũi Cà Mâu (1558-1757).

 

 

 

 

Tôi và ông Huỳnh Văn Tươi (người tự nguyện giúp việc cho GSTSTrần Văn Khê ở Pháp) là những người Việt đầu tiên viếng mộ Hoàng hậu Nam Phương ở Chabrignac (vùng Trung Tây nước Pháp).

Ảnh Nguyễn Duy Thảng, 1999

 

 

 

 

 

Bà Mộng Điệp - một người đẹp nổi tiếng đất Hà Thành, “thứ phi” của Cựu hoàng Bảo Đại. Chồng đi theo đầm, con trai Bảo Sơn - một nhà khoa học mũi nhọn của Pháp - chết vì một tai nạn trên biển, bà tưởng như đã chết theo con. Nhưng cuốn sách “Hỏi chuyện đời thứ phi Bùi Mộng Điệp ..”của tôi đã giúp cho bà “sống lại”. Đến khi bà mất thật (7-2011), bà được thờ ở chùa Trúc Lâm Pháp quốc và do vận đông của tôi, bà cũng được thở chùa Đông Thuyền ở Huế.

Ảnh Nguyễn Đại Bảng

 

 

 

 

Để được bảo đảm, sau khi viết xong bản thảo sách “Hỏi chuyện đời bà Mộng Điệp…”, tôi được yêu cầu cam kết giữ nguyên bản thảo ở Văn phòng luật sư Pháp tại Q.16 Paris. Ảnh: Từ trái sang phải: BS Nguyễn Đại Bảng (người làm chứng), Bà Mộng Điệp, tác giả và Luật sư José Michel Garcia

 Ảnh Jean Bùi

 

 

 

 

Tôi chỉ nghiên cứu thời niên thiếu của Bác Hồ ở Huế, nhưng những lần qua Pháp tôi đều tìm đến tham quan những nơi Bác đã từng sống qua, hay những nơi nước bạn tôn vinh Bác. Ảnh bên: Sau khi thăm tượng Bác trong vườn Bảo tàng lịch sử sống ở ngoại ô Paris. 

 

 

 

 

Lần đầu sang Hoa Kỳ, tôi được mời nói chuyện Lịch sử Huế với Sinh viên Mỹ tại Đại học Consummes River College (Sacramento, Thủ phủ của Tiểu bang California) vào sáng 7-4-2006.

Ảnh Đỗ Hữu Thành

 

 

 

 

Điền dã tại thôn Phú Gia, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh - nơi vua Hàm Nghi đã ở lại một thời gian sau ngày Thất thủ Kinh đô 1885, tôi có dịp nghe cố đạo Lê Khắc Tùng giới thiệu nhiều cổ vật và thanh gươm của vua Hàm Nghi để lại  hồi cuối năm 1885.

Ảnh Nguyễn Luân

 

 

 

 

Nhờ nghiên cứu lịch sử Khách sạn Morin Huế, tôi sớm được gặp và thân với ông Jean Cousso - cháu ngoại của BS Sallet tập san BAVH và gia đinh Morin. Ông Cousso đã tặng tôi nhiều tư liệu, hình ảnh Huế xưa do BS Sallet  để lại và đã được số hóa.

 

 

 

 

Khảo sát di tích cổ lăng Ba Vành ở khu rừng phía sau Tu viện Thiên An. Tấm bia không có đầu triệu, hoa văn, không có chữ, khu mộ còn tương đối nguyên vẹn, chỉ bị khoét một miệng lỗ rộng chừng 2 m… Tất cả những thứ ấy ngược với chủ trương “tận pháp trừng trị” của nhà Nguyễn nên tôi khẳng định lăng Ba Vành không thể là lăng mộ vua Quang Trung.

 

 

 

 

Say mê với những tìm tòi, phát hiện mới và thích đi đến chân lý bằng những phản biện, tôi được mời tham gia hàng chục Hội thảo khoa học ở Thừa Thiên Huế, ở các địa phương và Trung ương về các đề tài lịch sử, văn hóa, văn học nghệ thuật.

 

 

 

 

Tôi được nhiều người trong nước biết tên, biết mặt không những vì họ đọc sách của tôi mà còn vì họ nghe tôi trả lời phỏng vấn hay phát biểu về những vấn đề văn hóa lịch sử triều Nguyễn và Huế xưa trên Truyền hình.

Ảnh: Tôi trả lời cô Kiều Trinh VTV1 về “Huế trên Cao nguyên Đà Lạt”. (2011).

 

 

 

 

 

Giới thiệu những tư liệu về vua Hàm Nghi “Một tâm hồn Việt ở chốn lưu đày” với nhà thơ Nguyễn Duy trong phim “Đi tìm dấu tích ba vua” của hãng phim Truyền hình TP HCM (2010).

 

 

 

 

Tìm tư liệu lịch sử ở Thư viện Đại học UCLA ở Los Angeles bất ngờ tôi bắt gặp một lô sách của Nguyễn Đắc Xuân. Từ đó tôi khám phá ra nhiều thư viện các Đại học Hoa Kỳ khác (trong đó có Thư viện ĐH Harvard) đều có sách của Nguyễn Đắc Xuân.

Ảnh Đỗ Hữu

 

 

 

 

Trao tặng tư liệu của Charles M. Mybon, Marcel Gaultier, Nguyễn Văn Mại, Jean Claude Demariaux liên quan đến lịch sử Côn Đảo cho Ban Quản lý di tích Côn Đảo (17-8-2012). 

Nguyễn Đắc Xuân