Với nhà dân tộc nhạc học Trần Văn Khê “Năm mươi năm ấy biết bao nhiêu tình” (Kỳ 3)
Một buổi chiều anh chở tôi vào trung tâm Paris bằng chiếc ô-tô cũ kỹ nhỏ xíu của “Anh”. Tôi tưởng “Anh” chở tôi đi chơi để nghe “Anh” giải thích về những gì chứa trong hàng chục thùng các-tông để trong nhà “Anh”. Nhưng không. Lên xe rồi anh mới bào:

“Một nhạc cụ đa năng”

-“Hôm nay anh phải đi nói chuyện về âm giai điệu thức trong âm nhạc Việt Nam với các nhà nghiên cứu và sinh viên Pháp. Em đi nghe anh nói chuyện chơi.”

-“ Đi nói chuyện âm nhạc sao anh không mang theo đàn địch, kèn trống gì cả vậy?” – Tôi thắc mắc.

- “ Có chứ !”. – “Anh Khê” trả lời trước sự khó hiểu của tôi.

Đến lúc nói chuyện, trước cử tọa chừng ba bốn chục người, “Anh” nói từ tốn rành mạch, lưu loát. Minh họa cho nội dung bài nói chuyện âm nhạc bằng các điệu đàn các loại, kèn, trống chuông bằng chính cái miệng của “Anh”.  Cử tọa vỗ tay không ngớt. Tôi quá thán phục. Cái miệng của “Anh” là một nhạc cụ dân tộc đa năng. “Anh” tỏ ra tài nghệ giỏi giang hơn cả Trần Văn Trạch ngày xưa rất nhiều.  

H.4.Trần Văn Khê trình bày một điệu đàn bằng miệng

H.5. Cử tọa Pháp chăm chú nghe một cách thích thú

Hạnh phúc 100 ngày

           Trên đường về “Anh” ghé lại một công viên nhỏ và hai anh em ngồi nghỉ trên một ghế đá. “Anh” bảo tôi:

-“ Ngồi đây anh mới kể cho em biết chuyện 18 cái thùng các-tông dán kín trong nhà anh”.

Hấp dẫn quá, tôi nín thở nghe “Anh” kể.

- “ Vì hoàn cảnh anh đã ly dị với người vợ chính thức của anh từ năm 1960. Rồi từ đó đến nay, đã có nhiều người đàn bà, -người Việt có, người Pháp có – đã đi qua đời anh. Nhưng chỉ có Đoan - người phụ nữ cuối cùng ở với anh làm cho anh lưu luyến, thương tiếc nhất mà thôi. Đoan nguyên là học trò của anh hồi ở Tân Định, rồi trở thành bạn và nói thật là phải lòng nhau. Sau rồi  bao nhiêu chuyện xảy ra, anh đi du học, tình yêu ấy không giữ được. Cô nàng đẹp, con nhà khá giả biết ngoại ngữ, lại may vá, nấu ăn rất ngon. Cô có gia đình con cháu đề huề. Sau năm 1975 cả nhà qua Mỹ. Không may, sau một thời gian ông chồng qua đời. Buồn quá cô tìm liên lạc với anh và nối lại tình xưa. Cách đây mấy năm, cô giao tài sản của gia đình lại cho các con cô ở Hoa Kỳ, cô chỉ giữ lại đồ dùng gắn với kỷ niệm riêng của cô mà thôi. Cô qua Pháp ở với anh, mang theo 18 thùng đồ dùng riêng của cô. Hai người bạn già ở với nhau với trái tim của thời trai trẻ lúc mới yêu nhau. Ôn lại tất cả những vui buồn của hai người từ độ xa nhau đến giờ. Từ đó có chuyện vui chuyện buồn cũng trao đổi chia sẻ với nhau. Anh có những bữa ăn với những món ăn do Đoan nấu rất hợp khẩu vị. Anh là người thích ăn ngon nên thích lắm. Chưa bao giờ anh được hưởng không khí gia đình hạnh phúc đến vậy. Rồi một hôm, hai người dạo chơi, đang ngồi trên chiếc ghế công viên nầy, Đoan tựa đầu vào vai anh và nói “mệt quá!”. Anh nhìn vào mắt cô thấy hai mí mắt cô sụp xuống, đúng là cô mệt thật. Anh vội chở cô đi khám bệnh, thì em ơi! Đoan bị ung thư. Cái tin như sét đánh. Anh hết sức hoảng hốt. Trên cái đất Pháp nầy mà không có bảo hiểm y tế thì khi bị ung thư là hết nhà thôi. Hết nhà rồi vẫn chết. Bất lực trước bệnh tình của người yêu, buộc lòng anh phải báo tin dữ với các con cô và các cháu đã sang Pháp đưa mẹ trở lại Hoa Kỳ. Hạnh phúc của anh với Đoan diễn ra vừa đúng 100 ngày. Trước khi chia tay anh, cô chỉ mở một trong 18 các-tông kỷ vật của cô để lấy một thứ gì đó đem về Hoa Kỳ mà thôi, 17 các-tông còn lại đến nay (1996) anh vẫn chưa dám mở ra nên không biết có những gì trong đó” [3].

“Anh” chỉ kể đến đó. Tôi quá xúc động, muốn rơi nước mắt. Tôi thở ra và chỉ nói đợc một câu ngắn gọn:

-“ Cám ơn câu chuyện tình hạnh phúc 100 ngày của anh!”.

Rồi sau đó ra sao nữa, ý nghĩ  hiện ra trong đầu nhưng tôi cố nén lại, không thốt nên lời.                                                      

Năm 1999, tôi lại sang Pháp. Biết tôi đang đi tìm thăm Công chúa Như Lý – con gái vua Hàm Nghi và lăng mộ Hoàng hậu Nam Phương ở Corrèze (miền Trung nước Pháp) « Anh Khê » cử anh Huỳnh Văn Tươi – người thư ký tự nguyện của “Anh“ - đi theo  giúp quay phim cho tôi. Nhân đó tôi hỏi chuyện cũ 3 năm trước:

-“ Chủ nhân của 17 các-tông kỷ vật còn dán kín để đây, sau khi cô ấy được các con đưa về lại Hoa Kỳ rồi sao nữa anh?“

Đang vui, một thoáng buồn bỗng hiện lên trên khuôn mặt  vốn rất vui của “Anh“. “Anh“ đáp:

-“ Số mệnh chỉ cho Đoan sống đến đó thôi. Y học của Mỹ tân tiến vô cùng nhưng cũng bó tay. Anh tiễn người đi bằng mấy vần thơ, anh đọc cho em nghe sau đây“.              

Tử sanh dẫu biết luật vô thường
Nhưng khó ngăn dòng lệ tiếc thương
Những tưởng phượng loan về một tổ
Đâu ngờ cầm sắt rẽ đôi đường.

Điếu em chắp bút lau dòng lệ
Tiễn bạn ôm đàn đốt nén hương
Cầu nguyện Phật trời mau tế độ
Hồn em siêu thoát tận Tây phương.    

Chuyện đã ba năm, nghe “Anh Khê“ nhắc lại tôi vẫn cảm xúc nghẹn ngào.

                                                               ( Còn Kỳ 4)



[3]  Không rõ sau nầy về nước “Anh Khê” có đem 17 các-tông  ấy về không. Xem danh sách trên 500 các-tông di sản của Trần Văn Khê tặng cho TP HCM để tại tầng 1 dãy nhà sau 32 Huỳnh Đình Hai, Q, Bình Thạnh, không thấy đề cập đến 17 các-tông vật dụng riêng của cô Đoan.   

 

 
 
Các bài Người ấy trong tôi khác
Các bài Người ấy trong tôi